Το πολιτιστικό ερευνητικό πρόγραμμα «ΨΩΜΙ & ΚΑΡΒΟΥΝΟ» της THE ΤΕΛΟΣ SOCIETY εκτυλίχθηκε σε διάστημα τριάμισι ετών και πραγματοποιήθηκε σε 15 διαφορετικούς τόπους στην Ελλάδα, από τον Βορρά έως τον Νότο, σε νησιά και ορεινές περιοχές. Το έργο διερεύνησε την κοινωνική διάσταση του ψωμιού ως κοινωνικό γλυπτό και ως θεμέλιο του πολιτισμού, συνδέοντας τη σύγχρονη τέχνη, την άυλη πολιτιστική κληρονομιά και την παράδοση. Πρόκειται για ένα ερευνητικό πολιτιστικό έργο που θα καταλήξει στην έκδοση βιβλίου.

​

Το πρόγραμμα εξερευνά εκτενώς τον παραδοσιακό τρόπο παρασκευής ψωμιού στην Ελλάδα, φέρνοντας στο φως τους τεχνίτες αρτοποιούς που διατηρούν και αναβιώνουν την τέχνη της αρτοποιίας και τη μακραίωνη παράδοσή της. Οι δράσεις του προγράμματος έλαβαν χώρα σε 13 τόπους σε ολόκληρη τη χώρα.

​

Έναυσμα ήταν το μικρό ακριτικό ελληνικό χωριό Βήσσανη, στα σύνορα με την Αλβανία, καθώς διατηρεί την παράδοση της ελληνικής αρτοποιίας για εκατοντάδες χρόνια. Στο παρελθόν, κάθε σπίτι διέθετε τον δικό του ξύλινο φούρνο. Ωστόσο, η οικονομική ύφεση των ελληνικών περιφερειών άφησε έντονα σημάδια εγκατάλειψης, και σήμερα οι εναπομείναντες κάτοικοι καταναλώνουν κυρίως κατεψυγμένο ψωμί.

​

Την Άνοιξη του 2024, στην πλατεία του χωριού, διοργανώθηκε ένα ανοιχτό κάλεσμα: ένα συλλογικό γεγονός παρασκευής ψωμιού, όπου οι παραδοσιακοί ξυλόφουρνοι ενεργοποιήθηκαν ξανά. Αρτοποιοί από όλη την Ελλάδα συμμετείχαν, μαζί με τους μόνιμους κατοίκους, χρησιμοποιώντας τοπικές ποικιλίες σιταριού από κοντινούς πετρόμυλους.

​

Στόχος της THE TEΛΟΣ SOCIETY είναι η έκδοση ενός βιβλίου για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά του ψωμιού και της αρτοποιίας στην Ελλάδα — ένας ύμνος στο ψωμί ως αρχέτυπο γλυπτό και ως βασικό άξονα του ελληνικού γαστρονομικού και πολιτιστικού ταξιδιού που το έργο χαρτογραφεί.

​

Το έργο υλοποιείται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και τη μερική οικονομική υποστήριξη του, με αφορμή την εικοσαετία από την έγκριση της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO 2003).

​

The cultural research project “BREAD & CHARCOAL” by THE ΤΕΛΟΣ SOCIETY unfolded over a period of three and a half years and took place in 15 different locations across Greece, from north to south, in islands and mountainous regions. The project explored the social dimension of bread as a social sculpture and as a foundation of culture, merging contemporary art, intangible cultural heritage, and tradition. This is a research-based cultural project that will culminate in the publication of a book.

The program extensively investigates the traditional methods of breadmaking in Greece, bringing to light the artisan bakers who preserve and revive the craft of baking and its long-standing traditions. The project’s activities were carried out in 13 locations throughout the country.

Departure point of the project was the small border village of Vissani, located near the Greek–Albanian border, has preserved the tradition of Greek breadmaking for centuries. In the past, every household had its own wood-fired oven. However, economic decline in the Greek periphery has left visible marks of abandonment, and today the remaining residents largely rely on frozen bread.

In the spring of 2024, an open call took place in the village square: a collective breadmaking event during which the traditional wood-fired ovens were reactivated. Bakers from all over Greece participated alongside local residents, using local wheat varieties sourced from nearby stone mills.

The goal of THE ΤΕΛΟΣ SOCIETY is to publish a book on the intangible cultural heritage of bread and breadmaking in Greece—in other words, an ode to bread as an archetypal sculptural form and as a central axis of the Greek gastronomic and cultural journey that this project charts.

​

The project is implemented under the auspices of the Ministry of Culture and with its partial financial support, on the occasion of the 20th anniversary of the adoption of the Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage (UNESCO, 2003).